Lào Cai là tỉnh miền núi, biên giới, có địa hình phức tạp, dân cư phân tán, trên 60% là đồng bào dân tộc thiểu số. Trình độ lao động không đồng đều giữa các vùng; tỷ lệ lao động qua đào tạo ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa còn hạn chế.

Trong khi đó, tỉnh đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến, khai khoáng, du lịch, logistics cửa khẩu, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số… đòi hỏi nguồn nhân lực có tay nghề, kỹ năng mới, kỹ năng số và khả năng thích ứng linh hoạt với thị trường lao động.

Phát triển giáo dục nghề nghiệp nhằm nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo, hướng tới đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hình thành đội ngũ lao động kỹ thuật lành nghề, đáp ứng nhu cầu trước mắt và lâu dài

Trước yêu cầu đó, phát triển GDNN không chỉ nhằm nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo mà còn hướng tới đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hình thành đội ngũ lao động kỹ thuật lành nghề, đáp ứng nhu cầu trước mắt và lâu dài.

Thực hiện chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, ngành Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ sở GDNN đã chủ động tham mưu ban hành kế hoạch phát triển mạng lưới cơ sở đào tạo nghề; rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Sau sắp xếp theo Nghị quyết 19-NQ/TW, số lượng đầu mối giảm nhưng quy mô và hiệu quả hoạt động được nâng lên; tập trung đầu tư trọng điểm, tránh dàn trải.

Toàn tỉnh hiện có 06 đơn vị GDNN (trong đó 04 cơ sở công lập, 02 cơ sở tư thục); cụ thể: Trường Cao đẳng 03 trong đó 01 cơ sở tư thục (Trường Cao đẳng nghề Yên Bái, Trường Cao đẳng Lào Cai, Trường Cao đẳng Y dược Pastuer (tư thục)); Trường Trung cấp 03 trong đó 01 cơ sở tư thục (Trường Trung cấp Dân tộc Nội trú Nghĩa Lộ, Trường Trung cấp nghề Công ty Apatit Việt Nam, Trường Trung cấp Bách khoa Yên Bái (tư thục)). Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh có 17 trung tâm GDNN GDTX và 04 trung tâm GDNN tư thục đang hoạt động giáo dục nghề nghiệp.

Hệ thống cơ sở GDNN trên địa bàn tỉnh được củng cố, trong đó nòng cốt là Trường Cao đẳng Lào Cai và các trung tâm GDNN - giáo dục thường xuyên. Công tác phân luồng học sinh sau THCS, THPT được quan tâm; liên kết đào tạo giữa nhà trường với doanh nghiệp từng bước được mở rộng.

Giai đoạn 2020-2025, toàn tỉnh tuyển sinh và đào tạo được 162.274 người, trong đó trình độ cao đẳng 14.679 người (chiếm 9%), trình độ trung cấp 31.040 người (chiếm 19,12%), trình độ sơ cấp và đào tạo dưới 3 tháng 116.555 người (chiếm 71,88%); mỗi năm toàn tỉnh đã hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn 30.150 người.

Giai đoạn 2020-2025, Trường Cao đẳng nghề Yên Bái và Trường Cao đẳng Lào Cai được đầu tư xây dựng thành trường chất lượng cao. Các trường cao đẳng, trung cấp công lập trên địa bàn tỉnh xây dựng các nghề trọng điểm quốc tế, ASEAN và quốc gia: Trường Cao đẳng nghề Yên Bái xây dựng 11 nghề trọng điểm gồm 02 nghề đạt cấp độ quốc tế, 03 nghề đạt cấp độ Asean; 06 nghề đạt cấp độ quốc gia; Trường Cao đẳng Lào Cai xây dựng 07 ngành trọng điểm các cấp độ gồm 2 nghề cấp độ Quốc tế, 02 nghề cấp độ ASEAN; 03 nghề cấp độ Quốc gia; Trường Trung cấp Dân tộc nội trú Nghĩa Lộ xây dựng 03 nghề trọng điểm quốc gia.

Đổi mới chương trình, nội dung đào tạo theo hướng chuẩn hóa, cập nhật công nghệ mới; tăng thời lượng thực hành; đưa kỹ năng mềm, kỹ năng số, kỹ năng khởi nghiệp vào chương trình đào tạo

Ngành Giáo dục đã chú trọng đổi mới chương trình, nội dung đào tạo theo hướng chuẩn hóa, cập nhật công nghệ mới; tăng thời lượng thực hành; đưa kỹ năng mềm, kỹ năng số, kỹ năng khởi nghiệp vào chương trình đào tạo. Nhiều ngành nghề đào tạo được điều chỉnh phù hợp với định hướng phát triển kinh tế của tỉnh như: công nghệ ô tô, điện công nghiệp, kỹ thuật xây dựng, chế biến nông sản, du lịch - khách sạn, logistics, công nghệ thông tin…

Một trong những điểm nhấn giai đoạn 2020-2025 là việc từng bước hình thành các chương trình đào tạo chất lượng cao, tiếp cận tiêu chuẩn khu vực và quốc gia. Tỉnh đã tập trung đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị thực hành, phòng thí nghiệm; bồi dưỡng đội ngũ giảng viên đạt chuẩn và trên chuẩn.

Các ngành nghề mới, kỹ năng mới được quan tâm như: kỹ thuật số, tự động hóa, thương mại điện tử, quản trị du lịch thông minh, nông nghiệp công nghệ cao… Qua đó, người học không chỉ có tay nghề mà còn được trang bị kỹ năng làm việc nhóm, tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại.

Công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn tiếp tục được triển khai sâu rộng, gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Nhiều mô hình đào tạo gắn với sản xuất thực tế, hợp tác xã, doanh nghiệp đã mang lại hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Trong 5 năm qua, tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh tăng dần qua các năm; cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng tích cực. Số lượng học sinh, sinh viên tham gia học nghề ngày càng tăng; nhiều ngành nghề có tỷ lệ học sinh, sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt cao.

Liên kết đào tạo với doanh nghiệp được đẩy mạnh; nhiều doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, tiếp nhận học sinh thực tập và tuyển dụng sau đào tạo. Mô hình “đào tạo theo địa chỉ”, “đặt hàng đào tạo” bước đầu phát huy hiệu quả.

Hàng năm, các cơ sở GDNN tiến hành khảo sát kết quả việc làm sau tốt nghiệp, qua khảo sát việc làm và thu nhập đối với học sinh, sinh viên tốt nghiệp trình độ cao đẳng và trung cấp thì tỷ lệ có việc làm và tiếp tục học tiếp lên cao từ 80 - 100%, thu nhập bình quân từ 5 - 10 triệu đồng. Cụ thể, đối với sinh viên trình độ cao đẳng, ngay sau khi tốt nghiệp có việc làm từ 80 - 100% số sinh viên tốt nghiệp, trong đó nhiều ngành nghề có sinh viên có việc làm ngay 100% như: nghề Hàn, nghề Công nghệ ô tô, Hướng dẫn du lịch, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Kỹ thuật xây dựng, Tiếng Trung Quốc…;

Đối với học sinh tốt nghiệp trình độ trung cấp, ngay sau khi tốt nghiệp đa phần học tiếp trình độ văn hóa chương trình GDTX cấp THPT, số còn lại cũng có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp, tỷ lệ từ 80 - 100%, nhiều ngành nghề được doanh 9 nghiệp đến mời tuyển dụng vừa học vừa làm ngay từ khi học sinh đi thực tập tốt nghiệp như nghề Hàn, Nghiệp vụ nhà hàng, khách sạn, tiếng Trung Quốc…;

Đối với học viên theo học trình độ sơ cấp và thường xuyên, 100% được các cơ sở đào tạo giới thiệu vào làm việc tại các doanh nghiệp hoặc tự tạo việc làm từ nghề đào tạo (trừ đào tạo lái xe hạng B1 và B2 học theo nhu cầu lái xe gia đình là chủ yếu, với học viên theo học để hành nghề thì đều có việc làm đúng nghề).

Tiếp tục xây dựng hệ thống giáo dục nghề nghiệp tỉnh Lào Cai theo hướng mở, linh hoạt, hiện đại; chủ động đào tạo các ngành, nghề mới và kỹ năng tương lai đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế cửa khẩu và hội nhập quốc tế

Bước sang giai đoạn 2026-2030, tỉnh Lào Cai xác định tiếp tục xây dựng hệ thống giáo dục nghề nghiệp tỉnh Lào Cai theo hướng mở, linh hoạt, hiện đại; chủ động đào tạo các ngành, nghề mới và kỹ năng tương lai đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế cửa khẩu và hội nhập quốc tế; từng bước hình thành đội ngũ lao động kỹ thuật có tay nghề cao, có khả năng làm việc trong môi trường công nghệ tiên tiến trong nước và quốc tế.

Đến năm 2030, định hướng sắp xếp, phát triển mạng lưới cơ sở GDNN trên địa bàn, chuyển một số trung tâm GDNN-GDTX thành các trường trung học nghề. Cơ sở GDNN công lập gồm: 02 trường cao đẳng (Trường Cao đẳng nghề Yên Bái, Trường Cao đẳng Lào Cai); 01 trường trung cấp (Trường Trung cấp Dân tộc nội trú Nghĩa Lộ) và 10 trường trung học nghề (chuyển đổi từ các trung tâm GDNN-GDTX) được phân bố theo địa bàn cấp huyện (cũ), bảo đảm đủ quy mô đào tạo trung học nghề theo Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 và trên cơ sở tận dụng cơ sở vật chất, đội ngũ hiện có; tập trung đào tạo trình độ trung học nghề gắn với phân luồng học sinh sau THCS.

Tiếp tục đẩy mạnh khuyến khích thành lập các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tư thục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Xây dựng Trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, Trường Cao đẳng Lào Cai và Trường Trung cấp Dân tộc nội trú Nghĩa Lộ đạt chuẩn quốc gia và đủ điều kiện tham gia đào tạo các ngành, nghề mới, kỹ năng mới, kỹ năng tương lai.

Giai đoạn 2026-2030 phấn đấu tuyển sinh và đào tạo cho khoảng 142.000 người (bình quân 28.400 người/năm), trong đó: Cao đẳng 10.000 người; trung cấp và trung học nghề 41.500 người; sơ cấp và các chương trình đào tạo khác 90.500 người; Tối thiểu 30-40% ngành, nghề đào tạo tại các cơ sở GDNN được cập nhật hoặc mở mới theo định hướng công nghệ cao, chuyển đổi số, kinh tế xanh; Tỷ lệ người học tốt nghiệp có việc làm đạt 85-90%; Tối thiểu 03 cơ sở GDNN tham gia đào tạo ngành nghề mới.

Để thực hiện hiệu quả mục tiêu trên, tỉnh đề ra các nhóm giải pháp chủ yếu như tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển GDNN; đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp tham gia đào tạo; Đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, trang thiết bị; xây dựng trường nghề chất lượng cao, ngành nghề trọng điểm;

Nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và giảng dạy; Tăng cường gắn kết đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.

Đồng thời, đẩy mạnh phân luồng, hướng nghiệp; nâng cao nhận thức của xã hội về vai trò, vị trí của giáo dục nghề nghiệp… nhằm xây dựng đội ngũ lao động có kỹ năng, từng bước hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong thời kỳ mới.