Qua quá trình tổ chức thực hiện, công tác dân số trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, góp phần nâng cao chất lượng dân số, cải thiện thể trạng, tầm vóc và chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

Công tác dân số trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, góp phần nâng cao chất lượng dân số, cải thiện thể trạng, tầm vóc và chất lượng cuộc sống của Nhân dân

Ngay sau khi Nghị quyết 137 được ban hành, UBND tỉnh đã xây dựng kế hoạch triển khai, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành, địa phương; đưa các chỉ tiêu về dân số vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm.

Với vai trò cơ quan thường trực, tham mưu về công tác dân số, ngành Y tế đã chủ động tham mưu ban hành các văn bản hướng dẫn, củng cố tổ chức bộ máy làm công tác dân số từ tỉnh đến cơ sở. Mạng lưới cán bộ dân số, y tế thôn bản tiếp tục được duy trì; công tác phối hợp giữa y tế với các đoàn thể như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân được tăng cường, bảo đảm truyền thông sâu rộng đến từng thôn, bản.

Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ngành Y tế đã kịp thời kiện toàn bộ máy, phân công nhiệm vụ rõ ràng, không để gián đoạn hoạt động chuyên môn, nhất là tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.

Lào Cai là tỉnh có địa bàn rộng, dân cư phân tán, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo ở một số địa phương còn cao. Tập quán sinh nhiều con, kết hôn sớm, hôn nhân cận huyết thống ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn tồn tại; mức sinh giữa các khu vực còn chênh lệch.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng đang đối mặt với những vấn đề mới như già hóa dân số cục bộ tại khu vực đô thị, mất cân bằng giới tính khi sinh ở một số địa bàn, yêu cầu nâng cao chất lượng dân số trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.

Công tác dân số không chỉ dừng lại ở việc giảm sinh mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng dân số toàn diện về thể chất, trí tuệ và tinh thần

Trước thực tiễn đó, công tác dân số không chỉ dừng lại ở việc giảm sinh mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng dân số toàn diện về thể chất, trí tuệ và tinh thần.

Ngành Y tế đã phối hợp tổ chức hàng trăm buổi truyền thông trực tiếp tại thôn, bản; lồng ghép nội dung dân số vào các cuộc họp cộng đồng, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt hội, đoàn thể. Nội dung tuyên truyền tập trung vào lợi ích của việc sinh đủ hai con, chăm sóc sức khỏe sinh sản, phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, sàng lọc trước sinh và sơ sinh.

Hình thức truyền thông được đổi mới theo hướng trực quan, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng vùng dân tộc. Năm 2025, công tác truyền thông dân số được triển khai thường xuyên, đa dạng về hình thức và nội dung trên các nền tảng Internet, mạng xã hội của Cục Dân số và Sở Y tế Lào Cai với 529 tin, bài đăng tải. Toàn tỉnh tổ chức 9.237 buổi truyền thông trực tiếp tại cộng đồng, thu hút 166.732 lượt người tham gia; thực hiện tư vấn tại 22.161 hộ gia đình với 44.268 lượt người được truyền thông, tư vấn. Hệ thống truyền thanh cơ sở biên tập 2.179 tin, bài và phát sóng 3.718 buổi với tổng thời lượng 20.599 phút. Đồng thời nhân bản 900 cẩm nang chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, treo trên 400 băng rôn tuyên truyền tại các khu vực đông dân cư.

Duy trì truyền thông tại mô hình nhằm giảm mất cân bằng giới tính khi sinh được 895 buổi với 21.902 lượt người tham dự. Mô hình truyền thông nhằm giảm thiểu tình trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống được 135 buổi với 4.816 lượt người tham dự; mô hình tư vấn và khám sức khoẻ trước kết hôn: được 248 buổi, với 4.736 người tham dự. Mô hình quản lý, khám sức khỏe cho người cao tuổi được 615 buổi với 20.248 lượt người tham dự.

Hình thức truyền thông được đổi mới theo hướng trực quan, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng vùng dân tộc

Hệ thống y tế từ tỉnh đến cơ sở được củng cố, bảo đảm cung ứng đầy đủ phương tiện tránh thai, dịch vụ kế hoạch hóa gia đình. Công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ, trẻ em được chú trọng; tỷ lệ phụ nữ mang thai được quản lý, khám thai định kỳ ngày càng tăng.

Hoạt động sàng lọc trước sinh và sơ sinh từng bước được mở rộng; tư vấn tiền hôn nhân được đẩy mạnh, góp phần phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các bệnh, tật bẩm sinh. Số phụ nữ mang thai được sàng lọc là 12.600 người, tỷ lệ phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh là 60,1% (đạt 108,3% kế hoạch giao), phát hiện 116 trường hợp thai nhi có dị tật bất thường khác, trong đó đình chỉ thai nghén 22 trường hợp, theo dõi, chuyển tuyến 94 trường hợp. Số trẻ sơ sinh được sàng lọc 13.269 trẻ, tỷ lệ trẻ sơ sinh được sàng lọc 65,5% (đạt 100% KH năm), phát hiện 216 trường hợp nguy cơ cao được quản lý theo dõi, trong đó theo dõi điều trị 148 trẻ, tư vấn theo dõi 68 trẻ.

Các chỉ tiêu phát triển trẻ em được theo dõi, đánh giá định kỳ, kịp thời điều chỉnh giải pháp phù hợp

Công tác thống kê, cập nhật dữ liệu dân cư, quản lý thông tin dân số được thực hiện nền nếp; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chuyên ngành được đẩy mạnh. Các chỉ tiêu về dân số được theo dõi, đánh giá định kỳ, kịp thời điều chỉnh giải pháp phù hợp.

Qua triển khai Nghị quyết 137, nhận thức của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân về công tác dân số đã được nâng lên rõ rệt. Nhiều địa phương đã đưa tiêu chí dân số vào đánh giá thi đua hằng năm.

Mức sinh cơ bản được kiểm soát; tỷ lệ sinh con thứ ba có xu hướng giảm; tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống từng bước được kiềm chế. Chất lượng chăm sóc sức khỏe sinh sản được cải thiện; tỷ lệ phụ nữ được tiếp cận dịch vụ kế hoạch hóa gia đình an toàn ngày càng tăng… góp phần giữ vững ổn định quy mô dân số, nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn tỉnh.

Trong giai đoạn tới, tỉnh Lào Cai tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp đối với công tác dân số, bảo đảm thống nhất trong chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ dân số trên địa bàn tỉnh năm 2026;

Chuẩn bị các điều kiện để triển khai Luật Dân số, Chương trình mục tiêu chăm sóc sức khỏe và dân số phát triển. Thực hiện hiệu quả các mục tiêu của Chiến lược Dân số Việt Nam đến năm 2030, chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, gắn công tác dân số với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; Duy trì mức sinh hợp lý, tập trung các địa bàn có mức sinh cao, đồng thời theo dõi, đánh giá các khu vực có xu hướng mức sinh thấp để có giải pháp điều chỉnh phù hợp; Kiểm soát và từng bước giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về dân số, ngăn chặn các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi; Nâng cao chất lượng dân số, đẩy mạnh các hoạt động tư vấn, chăm sóc sức khỏe sinh sản; sàng lọc trước sinh và sơ sinh; chăm sóc sức khỏe vị thành niên, thanh niên;

Đồng thời chủ động thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, phát triển các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng; Tăng cường công tác quản lý nhà nước về dân số, nâng cao chất lượng hệ thống thông tin, dữ liệu dân số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và hoạch định chính sách.

Tỉnh Lào Cai tiếp tục kiện toàn Ban Chỉ đạo công tác Dân số các cấp để nâng cao năng lực điều hành và phối hợp liên ngành trong việc thực thi chính sách dân số mới. Đổi mới nội dung, phương thức truyền thông, bảo đảm phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng vùng, từng vấn đề dân số. Tăng cường truyền thông trực tiếp tại cơ sở, lồng ghép nội dung dân số trong các chương trình, phong trào của địa phương. Nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ dân số - kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản. Bảo đảm cung ứng đầy đủ, kịp thời phương tiện tránh thai và dịch vụ KHHGĐ an toàn.

Cùng với đó đẩy mạnh phối hợp giữa ngành Y tế với các sở, ban, ngành, đoàn thể trong triển khai công tác dân số. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện chính sách dân số. Bố trí, sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho công tác dân số theo quy định. Tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện các chương trình, đề án dân số trên địa bàn…, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.