CTTĐT - Xã Bát Xát (Lào Cai) đang từng bước xác định hướng đi mới trong sản xuất nông nghiệp: phát triển nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập cho người dân. Từ những cánh đồng lúa truyền thống đến các mô hình trồng trọt ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, diện mạo sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã đang có nhiều chuyển biến tích cực.
Trước đây, sản xuất nông nghiệp ở Bát Xát chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún; việc liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm còn hạn chế nên năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của địa phương. Tuy nhiên, những năm gần đây, với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, sự vào cuộc của các cơ quan chuyên môn và tinh thần chủ động của người dân, nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật đã được đưa vào sản xuất, mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp Bát Xát.
Tại các thôn vùng thấp, người dân đã từng bước áp dụng các biện pháp canh tác tiến bộ như sử dụng giống cây trồng chất lượng cao, cơ giới hóa một số khâu trong sản xuất, ứng dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước, quản lý sâu bệnh theo hướng an toàn, hiệu quả. Một số mô hình như rau an toàn tại thôn Làng Quang đã cho thấy hiệu quả rõ nét, góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Ở các thôn vùng cao, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc phát triển nông nghiệp thông minh được triển khai theo hướng phù hợp với điều kiện tự nhiên, tập quán canh tác và khả năng tiếp cận của người dân. Nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; phát triển cây dược liệu, rau trái vụ, cây ăn quả ôn đới, chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, gắn sản xuất với bảo vệ môi trường.
Điểm đáng chú ý là tư duy sản xuất của người dân đang có sự thay đổi. Nông nghiệp thông minh không chỉ được hiểu là sử dụng máy móc, thiết bị hiện đại, mà trước hết là biết lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp; biết ứng dụng thông tin thời tiết, sâu bệnh; biết sản xuất theo nhu cầu thị trường; biết liên kết, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm qua các kênh truyền thống và nền tảng số. Đây là chuyển biến quan trọng, tạo nền tảng để Bát Xát phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, sạch, an toàn và bền vững.
Cùng với tổ chức sản xuất, Bát Xát cũng chú trọng xây dựng chuỗi giá trị nông sản. Các hợp tác xã, tổ hợp tác và nhóm hộ sản xuất từng bước được củng cố, phát huy vai trò liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Hiện nay, trên địa bàn xã có một số sản phẩm như gạo, mật ong, thịt lợn sấy, thiệt trâu sấy… đã được quan tâm xây dựng bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và quảng bá trên các nền tảng số.
Công tác chuyển đổi số trong nông nghiệp cũng đang được đẩy mạnh. Thông qua các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh, tiếp cận sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các kênh thông tin chính thống, người dân từng bước biết cách giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Từ chỗ còn bỡ ngỡ, nhiều hộ nông dân đã chủ động hơn trong việc nắm bắt thông tin thị trường, kết nối đầu ra, giảm dần sự phụ thuộc vào thương lái. Đến nay, xã đã tổ chức, hướng dẫn cho 850 lượt người dân về chuyển đổi số, ứng dụng khoa học kỹ thuật và tiêu thụ nông sản.
Để thúc đẩy quá trình này, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Bát Xát tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, hướng dẫn và hỗ trợ cơ sở trong lĩnh vực nông nghiệp, khuyến nông, môi trường và dịch vụ công ích. Trung tâm phối hợp với các cơ quan chuyên môn, các thôn, hợp tác xã đẩy mạnh tuyên truyền, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hướng dẫn người dân áp dụng quy trình sản xuất an toàn, sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý, bảo vệ môi trường sinh thái và từng bước hình thành các mô hình sản xuất có khả năng nhân rộng.
Việc phát triển nông nghiệp thông minh cũng là bước cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ về phát triển toàn diện khu vực nông thôn giai đoạn 2026-2030 của tỉnh Lào Cai. Trên cơ sở tiềm năng, lợi thế từng vùng, Bát Xát định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; thúc đẩy sản xuất hàng hóa tập trung, gắn với chế biến, tiêu thụ, du lịch, dịch vụ và thị trường khu kinh tế cửa khẩu. Phấn đấu đến năm 2030, giá trị sản phẩm trên 01 ha đất trồng trọt và nuôi trồng thủy sản đạt 93 triệu đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 85 triệu đồng/năm.
Bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình phát triển nông nghiệp thông minh ở Bát Xát vẫn còn không ít khó khăn. Hạ tầng phục vụ sản xuất ở một số khu vực chưa đồng bộ; khả năng tiếp cận công nghệ của một bộ phận người dân còn hạn chế; quy mô sản xuất còn nhỏ; liên kết tiêu thụ sản phẩm chưa thật sự bền vững. Đây là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm tháo gỡ bằng các giải pháp phù hợp, sát thực tiễn và có lộ trình cụ thể.
Trong thời gian tới, xã Bát Xát tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tư duy sản xuất; phát triển các mô hình nông nghiệp phù hợp với từng vùng; tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật và chuyển đổi số; củng cố vai trò của hợp tác xã, tổ hợp tác; xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản. Đồng thời, chú trọng sản xuất gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước, giữ gìn cảnh quan nông thôn và bản sắc văn hóa địa phương.
Nông nghiệp thông minh ở Bát Xát không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà còn là sự thay đổi trong tư duy, cách làm và phương thức tổ chức sản xuất. Với sự quyết tâm của cấp ủy, chính quyền, sự đồng hành của các cơ quan chuyên môn và sự chủ động vươn lên của người dân, Bát Xát đang từng bước biến tiềm năng, lợi thế thành động lực phát triển, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, xanh, hiệu quả và bền vững trên vùng đất biên cương./.