Tết thanh minh của người Giáy ở Lào Cai   (13/04/2011 )

LCĐT - Hàng năm, cứ đến ngày 3/3 âm lịch, người Giáy ở khắp các làng bản tổ chức tết thanh minh, lễ tảo mộ để bày tỏ tấm lòng thành kính, tưởng nhớ về ông bà, tổ tiên, dòng họ.

 

Để phục vụ cho nghi lễ chỉ có một lần trong năm này, công việc chuẩn bị đã được tiến hành từ cuối tháng hai cho đến mùng 1, mùng 2 tháng 3. Từ sáng sớm ngày mùng 3, người chủ lễ trong gia đình cùng con cháu đã phải có mặt ở mộ. Người ta dùng cuốc, xẻng dẫy sạch hết cỏ dại quanh mộ, trồng hoa, rồi đắp lại cho ngôi mộ đầy đặn. Sau đó, người chủ lễ đứng ra thắp hương, khấn vái tổ tiên và linh hồn người đã khuất, cầu cho linh hồn an nghỉ dưới suối vàng bình yên, mời linh hồn về nhà mình. Theo phong tục từ xưa, người Giáy thường rải giấy trắng khắp mộ, cắm lên mộ một lá cờ bằng giấy trắng có tua, một cành tre tươi tượng trưng cho việc gửi tiền bạc sửa sang nhà cửa cho người âm, quan niệm "trần sao âm vậy".

Lễ tảo mộ với dân tộc Giáy không chỉ đơn giản là việc dọn dẹp cho ngôi mộ sạch sẽ, đây là dịp để cho người đang sống bày tỏ lòng tôn kính, nhớ về ông bà, tổ tiên. Những người đi xa, dù là ở đâu, đến ngày này cũng phải cố gắng trở về thắp nén nhang, thể hiện sự tận hiếu với tổ tiên, dòng họ, không quên gốc gác. Trẻ con cũng được bố mẹ mình dẫn ra mộ để biết được phần mộ gia tiên, từ đó hiểu đạo lí "Uống nước nhớ nguồn", sau này còn gánh vác trọng trách chăm sóc mộ phần cho gia đình. Lễ tảo mộ diễn ra trong không khí thành kính và trang nghiêm. Cùng với việc sửa sang cho ngôi mộ người nhà mình, người ta cũng thắp hương cho những ngôi mộ hoang vô chủ để cầu cho linh hồn người đã mất bình yên, siêu thoát. Lễ tảo mộ vì thế còn mang ý nghĩa cộng đồng cao.

Sau lễ tảo mộ vào buổi sáng, buổi chiều là lễ cúng gia tiên tại nhà. Người Giáy dâng lên bàn thờ họ những lễ vật như: thịt gà, thịt vịt, xôi bảy màu, bánh mật, phở,... rồi thắp hương mời ông bà, tổ tiên về cùng hưởng. Lời khấn vái hướng tới cầu mong tổ tiên phù hộ cho gia đình được đủ đầy, bình yên, hạnh phúc. Trong bữa cơm gia đình, mọi người ôn lại chuyện cũ, sum vầy ấm cúng.

Ngày xưa, vào tết thanh minh là dịp để mọi người du xuân, tận hưởng tiết trời ấm áp, trong trẻo của mùa xuân. Tết thanh minh của một số dân tộc nói chung, của người Giáy ở Lào Cai nói riêng mang nhiều nét đẹp văn hóa, cần được gìn giữ và phát huy.


Tuấn Ngọc