Những khó khăn trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Lào Cai và giải pháp khắc phục  (23/06/2011 )
 

NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG

 GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÀO CAI

 VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC 

Nguyễn Ngọc Anh

Phó Phòng QLTNĐ. 

Lào Cai là một tỉnh vùng cao biên giới thuộc khu vực Tây Bắc của Tổ quốc, được thiên nhiên ưu đãi về tài nguyên khoáng sản, khí hậu, đất đai, có vị trí địa lý thuân lợi là cầu nối giữa ASEAN và miền Tây Trung Quốc nằm trên hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội - Hải Phòng. Với những tiềm năng và lợi thế Lào Cai trở thành một trung tâm kinh tế trọng điểm của vùng Tây Bắc. Để thực hiện mục tiêu đó hàng năm tỉnh Lào Cai phải thu hồi, chuyển mục đích hàng ngàn ha từ đất nông, lâm nghiệp và đất ở sang sử dụng vào mục đích đất phi nông nghiệp, đặc biệt là phục vụ cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và an ninh quốc phòng.

Căn cứ vào quy định của pháp luật, thời gian qua tỉnh Lào Cai đã ban hành nhiều quy định về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (BTGPMB), gần đây nhất, năm 2009 UBND tỉnh Lào Cai ban hành Quyết định số 45/2009/QĐ-UBND quy định về bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế trên địa bàn tỉnh (Quyết định số 45). Bằng việc cụ thể hóa quy định của Luật Đất đai, các Nghị định của Chính phủ, các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường, đồng thời quy định một số nội dung cụ thể theo thẩm quyền của UBND tỉnh cho phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương. Quyết định số 45 đã khẳng định Nhà nước với tư cách là đại diện duy nhất cho quyền sở hữu toàn dân về đất đai, đồng thời điều chỉnh về bản lợi ích của người sử dụng khi bị Nhà nước thu hồi đất. Có thể nói Quyết định số 45 đã khắc phục về cơ bản những vướng mắc, bất cập trong công tác BTGPMB trên địa bàn khi thực hiện Quyết định số 68/2007/QĐ-UBND của UBND tỉnh; đã trở thành căn cứ pháp lý cho UBND các cấp thực hiện tốt công tác BTGPMB cho các công trình dự án trên địa bàn tỉnh; đặc biệt là việc BTGPMB và bàn giao đất kịp thời cho nhà đầu tư xây dựng đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, hay việc GPMB để thực hiện các dự án trong Khu Công nghiệp Tằng Loỏng, các tiểu khu đô thị thuộc khu đô thị mới Lào Cai- Cam Đường, khu Công nghiệp Bắc Nhạc Sơn, khu CN-TM cửa khẩu, các công trình thủy điện, khai thác khoáng sản và nhiều công trình dự án phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng khác trên địa bàn. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện công tác BTGPMB trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc đó là: Biến động về đất đai (cả về hình thể, diện tích, mục đích và chủ sử dụng) ở địa phương chưa cập nhật kịp thời; giá đền bù tài sản là nhà cửa, vật kiến trúc, cây cối hoa màu theo quy định tại Quyết định số 45 chưa được điều chỉnh kịp thời theo giá cả của thị trường; việc quy hoạch, xây dựng các khu tái định cư (TĐC) thường chậm làm ảnh chung đến tiến độ thực hiện công tác BTGPMB và gây khó khăn cho người dân bị thu hồi đất, nguyên nhân của những khó khăn vướng mắc trên là:

- Công tác quản lý nhà nước về đất đai của một số địa phương còn yếu, chưa thực hiện tốt công tác công bố, tuyên truyền và thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; chưa quản lý chặt chặt chẽ và cập nhật kịp thời biến động đất đai đặc biệt là việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất;

- Một số chủ dự án chưa thực sự quan tâm đến việc đầu tư xây dựng khu TĐC cho người dân bị thu hồi đất GPMB;

- Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn yếu (do thiếu hiểu biết kiến thức pháp luật và do tính toán lợi ích cá nhân) không chấp hành các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

- Giá cá thị trường biến động quá lớn, theo chiều hướng tăng liên tục (chỉ số giá tiêu dùng CPI năm 2010 tăng trên 11%, bình quân 4 tháng đầu năm 2011 tăng gần 14%) đặc biệt là nhóm các mặt hàng chiến lược như điện, xăng dầu, sắt thép, xi măng … làm giá thành xây dựng tăng nhanh trong khi đó giá đền bù nhà cửa, tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa màu xây dựng theo giá trung bình Quý IV/2009 chưa được điều chỉnh kịp thời dẫn đến việc người dân không đồng thuận.

Để công tác BTGPMB trên địa bàn tỉnh được thuận lợi, đảm bảo việc bàn giao mặt bằng để triển khai các công trình, dự án đúng tiến độ, trên cơ sở tuân thủ pháp luật, ổn định lâu dài, trong thời gian tới các cấp, các ngành của tỉnh cần giải quyết tốt một số vấn đề, cụ thể như sau:

- Tăng cường công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn, đặc biệt là ở cấp cơ sở. Trong đó tập trung vào việc quản lý, thực hiện tốt quy  hoạch, kế hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch xây dựng đô thị đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; Làm tốt công tác đăng ký, cập nhật kịp thời biến động đất đai, kiên quyết chấm dứt tình trạng sử dụng đất tự phát, chuyển đổi mục đích sử dụng đất không theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến kiến thức pháp luật, đặc biệt là pháp luật về đất đai đến các tầng lớp nhân dân, các đối tượng sử dụng đất;

- Tiếp tục rà soát sửa đổi Quyết định số 45 theo hướng: Rà soát chỉnh sửa các quy định đã có (ban hành kèm theo Quyết định) cho chặt chẽ, bổ sung một số nội dung còn thiếu trên cơ sở đảm bảo các quy định của pháp luật và phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương. Trong đó quy định cụ thể tránh nhiệm của UBND các cấp, của chủ đầu tư trong việc quy hoạch xây dựng các khu TĐC khi thực hiện các công trình dự án, chỉ bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư khi hoàn thành bàn giao khu TĐC cho người dân đu điều kiện làm nhà ở; phân công, phân nhiệm cụ thể cho các sở ngành, UBND các cấp trong công tác GPMB. Trong đó phân cấp cho UBND các huyện, thành phố xác định giá đền bù, hỗ trợ chi tiết đối với một số loại nhà cửa, tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa màu cho phù hợp với điều kiện của các địa phương; Sửa đổi, bổ sung các phụ biểu quy định đơn giá đền bù nhà cửa, tài sản vật kiến trúc, cây cối hoa màu theo hướng sát với giá thị trường, đồng thời có quy định mở cho việc điều chỉnh khi giá cả thị trường biến động.

BTGPMB là công việc khó khăn, phức tạp, là vấn đề nhạy cảm liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành và nhiều tầng lớp trong xã hội; bằng sự nỗ lực của các cấp, các ngành chúng ta hy vọng sẽ làm tốt công tác BTGPMB,đó sẽ là chìa khóa cho sự vận động phát triển của đất nước nói chung và của Lào Cai nói riêng trong thời gian tới./.