Đền Đại Cại được công nhận Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2001

Đền Đại Cại được công nhận Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2001. Theo sử sách, Đền Đại Cại được lập từ thời Lê để thờ Bà Chúa quân lương Vũ Thị Ngọc Anh người phụ nữ tài đức, từng phò tá triều vua Lê Chiêu Tông, cùng Tướng công Vũ Văn Mật giúp dân giữ đất, mở ruộng, dựng làng, giữ yên bờ cõi. Với người dân Tân Lĩnh, Bà không chỉ là bậc tiền nhân trong sử sách mà còn là hình ảnh gần gũi, chở che, nâng đỡ đời sống tinh thần của cộng đồng.

Lễ hội Đền Đại Cại diễn ra trong hai ngày 03 - 04/3/2026 (tức ngày 15 - 16 tháng Giêng năm Bính Ngọ) với những nghi lễ truyền thống trang nghiêm như dâng hương, rước lễ trên sông, tế lễ tại đền… Xen giữa không khí linh thiêng ấy là phần hội rộn ràng với các trò chơi dân gian, tiếng cười nói, tiếng trống hội vang lên khắp bản làng, làm cho ngày xuân thêm ấm áp, sum vầy.

Lễ hội Đền Đại Cại diễn ra trong hai ngày 15 - 16 tháng Giêng năm Bính Ngọ

Các nghi lễ chính của lễ hội năm nay gồm dâng hương tưởng niệm liệt sĩ, rước lễ từ khu khảo cổ Chùa Bến Lăn, tế lễ tại Đền Đại Cại, tụng kinh, cúng thiên địa… được thực hiện theo nghi thức cổ truyền, thể hiện lòng tri ân của cộng đồng đối với tiền nhân và các bậc thần linh. Điểm nhấn của lễ hội là hoạt động giới thiệu Di tích lịch sử - văn hóa khảo cổ học Hắc Y, quần thể khảo cổ có giá trị lịch sử tiêu biểu của địa phương thông qua trưng bày ảnh và hiện vật tại khuôn viên đền, giúp người dân và du khách hiểu sâu hơn về bề dày lịch sử, văn hóa của vùng đất Tân Lĩnh.

Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều trò chơi dân gian mang đậm bản sắc như: ném còn, đấu vật, chọi dê, bịt mắt bắt vịt, thi giã bánh giầy, đi cà kheo, kéo co, đẩy gậy, giải bóng chuyền nam mở rộng… tạo không khí vui tươi đầu xuân, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc. Buổi tối có các chương trình nghệ thuật và nghi lễ tâm linh như diễn xướng hầu đồng, chương trình văn nghệ với chủ đề “Đại Cại nơi hội tụ linh khí đất trời và lan tỏa bản sắc”, nghi thức nhảy lửa, thả đèn hoa đăng cầu bình an… được tổ chức công phu, hài hòa giữa yếu tố nghệ thuật và tín ngưỡng, bảo đảm an toàn cho người tham gia.

Lễ hội còn có khu trưng bày sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương với khoảng 15 gian hàng, tạo điều kiện để người dân giới thiệu nông sản, thủ công mỹ nghệ và ẩm thực truyền thống, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, mở rộng cơ hội giao thương và phát triển du lịch trải nghiệm. Cùng nhiều hoạt động trải nghiệm mới như triển lãm hiện vật khảo cổ, thi trưng bày đặc sản, các chương trình nghệ thuật và hoạt động văn hóa ban đêm; đồng thời đẩy mạnh truyền thông trên nền tảng số nhằm quảng bá hình ảnh Tân Lĩnh vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và tiềm năng du lịch đến đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

Không chỉ là một lễ hội, Đền Đại Cại còn là nơi để người đi xa tìm về nguồn cội, để người ở lại gửi gắm ước mong cho một năm mới đủ đầy. Qua bao thăng trầm, lễ hội vẫn được gìn giữ như một nét đẹp văn hóa truyền thống, gắn kết cộng đồng và bồi đắp tình yêu quê hương trong lòng mỗi người con Tân Lĩnh, góp phần bảo tồn di sản văn hóa truyền thống, phát huy bản sắc dân tộc, tăng cường đoàn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh quê hương Tân Lĩnh đến du khách thập phương.