Những ngày đầu xuân, khi màn sương sớm còn bảng lảng trên các triền núi, khắp những nương chè ở xã Bản Liền đã rộn ràng bước vào vụ thu hái chè xuân. Đây được xem là mùa chè ngon nhất trong năm, khi những búp chè non đầu tiên sau mùa đông được người dân nâng niu thu hái, mang theo hương vị tinh túy của núi rừng.

Từ sáng sớm, trên những đồi chè xanh mướt trải dài theo sườn núi, từng tốp người dân đã đeo gùi, thoăn thoắt hái những búp chè non còn đẫm sương. Không khí lao động rộn ràng giữa núi rừng yên bình tạo nên bức tranh mùa xuân đầy sức sống ở vùng cao Bản Liền.

Đưa tay khéo léo hái từng búp chè, chị Vàng Thị Thông, một hộ trồng chè ở xã Bản Liền, chia sẻ: “Chè xuân là vụ chè ngon nhất trong năm. Sau mùa đông cây chè nghỉ ngơi và tích luỹ dinh dưỡng. Khi thời tiết ấm dần lên, cây dồn toàn bộ dưỡng chất để nuôi lứa búp đầu mùa. Vì vậy búp chè xuân thường mập, nhiều lông tuyết, hương thơm dịu và vị ngọt hậu rất sâu. Khi hái phải chọn đúng một tôm hai lá thì chè mới đạt chất lượng.”

Với chị Hương (Hải Phòng), có những hành trình đi không chỉ để ngắm nhìn, mà để thực sự hòa mình vào mạch sống của vùng cao. Chuyến trải nghiệm hái chè xuân tại Bản Liền (Lào Cai) chính là một nốt lặng tuyệt đẹp như thế trong cuốn nhật ký hành trình của chị.

Khi bình minh vừa ló dạng, sương mù còn vấn vương trên những triền đồi xanh mướt, chị Hương đã theo chân những người dân bản địa lên nương. Trong cái se lạnh đầu mùa, mùi nhựa chè non thanh khiết tỏa ra trong không gian, nhẹ nhàng “đánh thức” mọi giác quan. Lần đầu tiên đứng giữa đồi chè bát ngát, tự tay hái từng búp non theo quy tắc “một tôm hai lá”, chị mới thấu hiểu sự kỳ công và nâng niu mà người dân nơi đây dành cho thức quà của đất trời. Từng nhịp tay phải vừa nhẹ nhàng, vừa dứt khoát như một nghệ thuật thực thụ.

Nhưng điều đọng lại sâu sắc nhất trong lòng người lữ khách không chỉ là cảnh sắc hùng vĩ, mà chính là sự chân chất, hồn hậu của con người nơi đây. Giữa nương chè, tiếng cười nói rộn ràng hòa cùng những câu chuyện kể mộc mạc khiến khoảng cách giữa khách và chủ dường như xóa nhòa.

Thú vị hơn cả là khoảnh khắc được đứng bên bếp lửa, tham gia vào công đoạn sao chè thủ công. Nghe tiếng lá khô xào xạc trong chảo nóng, hít hà hương thơm nồng nàn lan tỏa, chị Hương mới cảm nhận trọn vẹn giá trị của lao động phía sau mỗi chén trà. Để rồi, khi nhấp ngụm trà xuân do chính tay mình góp sức làm ra, vị chát nhẹ đầu lưỡi dần tan đi, nhường chỗ cho hậu vị ngọt thanh sảng khoái – một cảm giác bình yên đến lạ kỳ mà bất cứ ai cũng khao khát được trải nghiệm một lần trong đời.

Theo người dân địa phương, vụ chè xuân thường bắt đầu từ khoảng tháng 2 và kéo dài đến tháng 4 hằng năm. Đây là thời điểm thời tiết mát mẻ, có mưa phùn và sương sớm, điều kiện thuận lợi giúp cây chè sinh trưởng tốt, cho ra những búp chè non giàu dưỡng chất.

Điều làm nên giá trị đặc biệt của chè xuân Bản Liền chính là chất lượng của từng búp chè. Sau thời gian “ngủ đông”, cây chè tích tụ dưỡng chất trong thân và rễ, đến đầu xuân mới bật lên những búp non nhỏ, chắc và giàu hương thơm. Khi được chế biến, chè xuân Bản Liền cho nước chè xanh trong, màu sắc tươi sáng. Vị chè đậm nhưng dịu, chát nhẹ ban đầu rồi nhanh chóng chuyển sang hậu ngọt sâu và kéo dài nơi cuống họng. Đặc biệt, hương thơm của chè rất thanh khiết, thoang thoảng mùi cỏ non và núi rừng, tạo nên cảm giác dễ chịu cho người thưởng trà.

Gia đình anh Vàng Văn Nghĩa, người gắn bó với cây chè nhiều năm ở Bản Liền, cho biết những ngày vào vụ xuân, cả gia đình đều lên nương từ sớm. “Chè xuân tuy sản lượng không nhiều bằng các vụ khác nhưng chất lượng rất cao. Búp nhỏ nhưng chắc, khi sao lên hương thơm rất rõ. Uống vào vị đậm mà dịu, hậu ngọt rất lâu nên khách hàng rất thích,” anh Sình nói.

Bản Liền từ lâu được biết đến là vùng chè đặc trưng của huyện Bắc Hà (Lào Cai cũ). Những đồi chè xanh mướt nằm xen giữa những cánh rừng và nương ruộng tạo nên cảnh quan đặc trưng của vùng cao. Cây chè không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn gắn bó với đời sống và văn hóa của đồng bào nơi đây.

Nhiều hộ gia đình tại Bản Liền vẫn duy trì phương thức chăm sóc chè gần gũi với tự nhiên, không sử dụng hóa chất, chú trọng bảo vệ đất và nguồn nước. Nhờ vậy, chè nơi đây giữ được hương vị tự nhiên và được nhiều người yêu trà đánh giá cao. Sau khi thu hái, chè được đưa về chế biến ngay trong ngày để giữ trọn hương vị. Tại các hộ gia đình hoặc cơ sở sản xuất trong bản, những mẻ chè tươi được sao, vò và sấy cẩn thận. Hương chè thơm dịu lan tỏa trong không gian tạo nên nét đặc trưng rất riêng của mùa chè xuân nơi vùng cao.

Chị Vàng Thị Hoan, một người làm chè lâu năm ở Bản Liền, cho biết: “Chè xuân có hương rất thanh, nước chè trong xanh, vị đậm mà dịu. Uống xong vẫn còn vị ngọt nơi cổ họng rất lâu. Đó chính là cái tinh túy của chè xuân Bản Liền.”

Cũng theo chị Hoan chia sẻ nhà chị làm Homestay một trong những trải nghiệm khiến du khách nước ngoài thích thú nhất khi đến Bản Liền chính là được trực tiếp tham gia sao chè  công đoạn tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn.

Nhiều vị khách chia sẻ rằng họ chưa từng nghĩ việc làm ra một tách trà lại công phu đến vậy. Từ những búp chè tươi vừa hái, họ được người dân hướng dẫn cho vào chảo gang nóng, dùng tay đảo liên tục để lá chè không bị cháy. Ban đầu còn lúng túng, có người vừa làm vừa bật cười vì không quen với sức nóng tỏa ra, nhưng chỉ một lúc sau, ai cũng trở nên tập trung và hào hứng. Điều khiến họ ấn tượng không chỉ là kỹ thuật sao chè, mà còn là không khí ấm cúng trong gian bếp nhỏ. Mùi chè thơm lan tỏa, tiếng trò chuyện rộn ràng, xen lẫn những tràng cười khiến khoảng cách ngôn ngữ dường như không còn tồn tại.

Sau khi hoàn thành, khi được thưởng thức chính mẻ chè do mình tự tay sao, nhiều du khách không giấu được sự bất ngờ. Vị trà thanh nhẹ, hậu ngọt, mang theo cả cảm giác tự hào nho nhỏ vì đã góp phần tạo nên. Với họ, đây không chỉ là một hoạt động du lịch, mà là cơ hội để hiểu sâu hơn về văn hóa bản địa, nơi mỗi chén trà không chỉ là thức uống, mà còn là kết tinh của sự tỉ mỉ, truyền thống và tình người.

Những ngày này, đi dọc các con đường quanh bản, dễ dàng bắt gặp hình ảnh người dân gùi những gùi chè xanh đầy ắp sau lưng trở về từ nương. Tiếng nói cười xen lẫn tiếng bước chân trên con đường đất nhỏ tạo nên nhịp sống đặc trưng của mùa thu hái.

Vụ chè xuân không chỉ mang lại nguồn thu nhập quan trọng cho người dân Bản Liền mà còn mở đầu cho một năm sản xuất đầy hy vọng. Từ những búp chè non đầu mùa, hương vị tinh túy của đất trời vùng cao tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa, góp phần khẳng định giá trị của chè Bản Liền trong lòng những người yêu trà gần xa.